1978ko Konstituzioak lurralde-autonomia sendo eta iraunkorren sistema bat ezarri zuen, mundu demokratikoan tradizio luzea duten herrialde federalen antzekoa. Horren adierazpenik nabarmenena autogobernuaren euskal esperientzia da. Hala ere, lorpen historiko izugarri horren aitorpenak ezin digu alde batera utzi gaur egun dituen funtzionamendu-arazoak. Aurre egin eta konpondu beharreko gai garrantzitsuak dituelako, porrot egin nahi ez badu.
Eta hori egiteko bidea Espainiako Konstituzioaren premiazko erreforma da, izaera federalekoa, lankidetzaren, leialtasun instituzionalaren eta elkartasunaren printzipioetan oinarrituta.
Federalismoak Estatuaren funtzionamendu egokia ahalbidetzen ez duela uste dutenen ikuspegi negatiboen aurrean, kontrakoa esan nahi da, erreforma federalekin Espainiak hobeto funtzionatuko duela. Kontuan izan behar dugu munduko herrialde demokratiko handien zati handi bat estatu federal eraginkorrak direla.
Autonomien Espainia “ia” Estatu Federala da. Izan ere, Estatuak hobeto funtzionatzeko arazoa “ia” hor dago. Egungo Senatua ez da lurralde-ganbera izatera iristen (Senatu Federala). Eskumenak Estatuaren eta autonomia-erkidegoen artean banatzeko sistemak eta autonomia-erkidegoaren finantzaketa-sistemak eztabaida juridiko eta politiko handiak sortzen dituzte, sistema federaletatik urruntzen gaituztenak. Duela gutxi jarri dira abian presidenteen konferentziak eta konferentzia sektorialak, baina ez dute esparru instituzional egokirik, txandakako gobernuaren ekimenez deitzen baitira.